ભારત અને જર્મની વચ્ચેના રાજદ્વારી સંબંધોમાં આજે એક નવો અધ્યાય જોડાયો છે. ગાંધીનગરના મહાત્મા મંદિર ખાતે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને જર્મન ચાન્સેલર ફ્રેડ્રિક મર્ઝ વચ્ચે યોજાયેલી દ્વિપક્ષીય બેઠકમાં બંને દેશોએ પોતાની વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીના 25 વર્ષની ઉજવણી કરી હતી. આ મહત્વપૂર્ણ અવસરે સંરક્ષણ, વેપાર, શિક્ષણ અને આયુર્વેદ જેવા ક્ષેત્રોમાં અનેક સીમાચિહ્નરૂપ કરારો પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા છે.
વેપાર અને આર્થિક સહયોગ: $50 Billion નો માઈલસ્ટોન (India-Germany Strategic Partnership)
સંયુક્ત પત્રકાર પરિષદને સંબોધતા વડાપ્રધાન મોદીએ જણાવ્યું હતું કે, ભારત અને જર્મની વચ્ચેનો દ્વિપક્ષીય વેપાર હાલમાં તેની સર્વોચ્ચ સપાટીએ છે. હાલમાં બંને દેશો વચ્ચે વાર્ષિક અંદાજે 50 બિલિયન ડોલરનો વેપાર થઈ રહ્યો છે. પીએમ મોદીએ “આવકારો મીઠો આપજે રે” ના ગુજરાતી સૂત્ર સાથે ચાન્સેલર મર્ઝનું સ્વાગત કરતા જણાવ્યું કે, જર્મનીનો ભારત પરનો અતૂટ વિશ્વાસ એ બંને દેશોના મજબૂત ભવિષ્યનો સંકેત છે.
બેઠકમાં હાજર જર્મનીની ટોચની 25 કંપનીઓના CEO સાથેની ચર્ચામાં ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ અભિયાન હેઠળ જર્મન રોકાણને પ્રોત્સાહન આપવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો. ઉલ્લેખનીય છે કે, હાલમાં 2000 થી વધુ જર્મન કંપનીઓ ભારતમાં કાર્યરત છે, જે રોજગારી અને ટેકનોલોજીના ક્ષેત્રે મોટું પ્રદાન આપી રહી છે.
સંરક્ષણ અને વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી (India-Germany Defense Cooperation)
આ બેઠકમાં સૌથી વધુ ધ્યાન ‘ફોક્સ ઓન ઈન્ડિયા સ્ટ્રેટેજી’ પર આપવામાં આવ્યું હતું. જર્મનીએ ભારતને ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં એક મહત્વપૂર્ણ સુરક્ષા ભાગીદાર તરીકે સ્વીકાર્યું છે.
રક્ષા ક્ષેત્ર: સબમરીન પ્રોજેક્ટ્સ અને એરફોર્સ કવાયતોમાં સહયોગ વધારવા અંગે સહમતી સધાઈ છે.
ગ્રીન હાઇડ્રોજન: ઉર્જા ક્ષેત્રે ‘ગ્રીન હાઇડ્રોજન રોડમેપ’ પર પણ ચર્ચાઓ થઈ હતી.
કૌશલ્ય વિકાસ: ભારતીય શ્રમિકો અને વિદ્યાર્થીઓ માટે જર્મનીમાં તકો વધારવા માટે ‘મોબિલિટી એન્ડ માઈગ્રેશન’ કરાર પર પણ વિશેષ ધ્યાન અપાયું છે.
વૈશ્વિક અસર
ભારત અને જર્મનીના સંબંધો માત્ર આર્થિક નથી, પરંતુ સાંસ્કૃતિક પણ છે. આ વર્ષે બંને દેશો તેમના રાજદ્વારી સંબંધોના 75 વર્ષની ઉજવણી કરી રહ્યા છે. સ્વામી વિવેકાનંદની જન્મજયંતિના પવિત્ર દિવસે યોજાયેલી આ મુલાકાત ભારતની વધતી જતી વૈશ્વિક શક્તિનો પરિચય આપે છે.
વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકર અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર અજિત ડોભાલની ઉપસ્થિતિમાં થયેલી આ ચર્ચાઓમાં રશિયા-યુક્રેન સંઘર્ષ અને પશ્ચિમ એશિયાની સ્થિતિ જેવા વૈશ્વિક મુદ્દાઓ પર પણ વિચારોનું આદાન-પ્રદાન કરવામાં આવ્યું હતું.
નિષ્કર્ષ
ભારત-જર્મની વચ્ચેની આ India-Germany Strategic Partnership હવે માત્ર સરકારી સ્તરે જ નહીં, પરંતુ ખાનગી ક્ષેત્ર અને લોકો વચ્ચેના જોડાણ (People-to-People ties) દ્વારા પણ મજબૂત બની રહી છે. આયુર્વેદ ક્ષેત્રે થયેલા નવા કરારો ભારતીય પરંપરાગત જ્ઞાનને યુરોપના બજારો સુધી પહોંચાડવામાં મદદરૂપ થશે. ચાન્સેલર મર્ઝની આ મુલાકાત આગામી દાયકા માટે ભારત-જર્મની સંબંધોનો રોડમેપ તૈયાર કરવામાં સફળ રહી છે.
