ભારતની પશ્ચિમી દરિયાઈ સીમા પર આતંકી ખતરા અને ઘૂસણખોરીની આશંકાઓને ધ્યાનમાં રાખીને પોરબંદરના તટવર્તી વિસ્તારોમાં બે દિવસીય સાગર સુરક્ષા કવાયત (Sagar Suraksha Exercise) સફળતાપૂર્વક સંપન્ન થઈ હતી. પાકિસ્તાન સાથે જોડાયેલી સંવેદનશીલ જળસીમા ધરાવતા ગુજરાતના આ પટ્ટામાં સુરક્ષા એજન્સીઓએ સંયુક્ત ઓપરેશન હાથ ધરીને સંભવિત હુમલાઓને નિષ્ફળ બનાવવાની તેમની સજ્જતાનું પરીક્ષણ કર્યું હતું. આ કવાયતનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય વિવિધ સુરક્ષા પાંખો વચ્ચે સંકલન સાધવાનો અને દરિયાઈ સુરક્ષામાં રહેલી કોઈ પણ ખામીને દૂર કરવાનો હતો.
સાગર સુરક્ષા કવાયત (Sagar Suraksha Exercise) અને સુરક્ષા એજન્સીઓનું વ્યૂહાત્મક સંકલન
આ મોકડ્રિલનું આયોજન સુરક્ષા અને પ્રતિઘાત શૈલીમાં કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં સૌથી પહેલા જોખમોને ઓળખી તેને ત્વરિત પ્રતિસાદ આપવા પર ભાર મુકાયો હતો. આ ઓપરેશનમાં સુરક્ષા દળોને બે જૂથોમાં વિભાજિત કરવામાં આવ્યા હતા:
રેડ ફોર્સ: જેમને આતંકવાદીઓ અને ઘૂસણખોરોની ભૂમિકા સોંપાઈ હતી. તેમનું કામ દરિયાઈ માર્ગે શહેરમાં પ્રવેશી મહત્ત્વના વ્યૂહાત્મક સ્થળોને નિશાન બનાવવાનું હતું.
બ્લુ ફોર્સ: જેમાં ઇન્ડિયન કોસ્ટ ગાર્ડ, મરીન પોલીસ, સ્થાનિક પોલીસ અને ઇન્ટેલિજન્સ એજન્સીઓનો સમાવેશ થયો હતો. તેમનું લક્ષ્ય આ ઘૂસણખોરોને ઓળખીને અટકાવવાનું હતું.
બે દિવસ સુધી ચાલેલા આ હાઈ-વોલ્ટેજ ડ્રામામાં, રેડ ફોર્સની ચાર બોટ દ્વારા વિવિધ સ્થળોએથી શહેરમાં પ્રવેશવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો. જોકે, હાઈ-ટેક સર્વેલન્સ અને સતર્ક પેટ્રોલીંગને કારણે બ્લુ ફોર્સે મધદરિયે જ આ બોટને આંતરી લીધી હતી અને તમામ ‘આતંકીઓને’ ઝડપી પાડી આક્રમણના મનસૂબાને નિષ્ફળ બનાવ્યા હતા.
ગુજરાતના સંવેદનશીલ દરિયાકાંઠાનું મહત્વ અને ઈતિહાસ
ગુજરાતનો 1600 કિલોમીટર લાંબો દરિયાકાંઠો વ્યૂહાત્મક રીતે અત્યંત મહત્વનો છે. ભૂતકાળમાં 26/11ના મુંબઈ હુમલા દરમિયાન આતંકવાદીઓએ દરિયાઈ માર્ગનો જ ઉપયોગ કર્યો હતો, જેના કારણે ભારતીય સુરક્ષા તંત્ર હવે કોઈ પણ કચાશ રાખવા માંગતું નથી. પોરબંદર એ પાકિસ્તાની જળસીમાની નજીક હોવાથી અહીં ડ્રગ્સની હેરાફેરી અને આતંકી ઘૂસણખોરીનું જોખમ સતત તોળાતું રહે છે.
સાગર સુરક્ષા કવાયત (Sagar Suraksha Exercise) દરમિયાન માત્ર ટેકનિકલ સાધનો જ નહીં, પરંતુ દરિયાકાંઠાના માછીમારો અને સ્થાનિક ગ્રામજનો (જેમને સુરક્ષાના ‘આંખ અને કાન’ માનવામાં આવે છે) સાથેના સંપર્ક નેટવર્કને પણ ચકાસવામાં આવ્યું હતું. રડાર સિસ્ટમ અને ઓટોમેટિક આઈડેન્ટિફિકેશન સિસ્ટમ (AIS) દ્વારા નાની નૌકાઓ પર નજર રાખવાની ક્ષમતાનું પણ નિરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું.
ભવિષ્યની સજ્જતા
પોરબંદર પોલીસના વરિષ્ઠ અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, આવી કવાયતો સુરક્ષા એજન્સીઓના આત્મવિશ્વાસમાં વધારો કરે છે. આ ઓપરેશન દ્વારા સાબિત થયું કે ઇમરજન્સીની સ્થિતિમાં તમામ એજન્સીઓ વચ્ચે રિયલ-ટાઇમ ડેટા શેરિંગ અને સંકલન અત્યંત સચોટ છે. દરિયાઈ સુરક્ષાના આ ચક્રવ્યૂહને કારણે હવે ગુજરાતનો તટવર્તી વિસ્તાર વધુ અભેદ્ય બન્યો છે. આ પ્રકારની નિયમિત મોકડ્રિલ આધુનિક હથિયારો અને વ્યૂહરચનાના સમન્વયથી દેશની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવામાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
