ગાંધીનગર:
શિક્ષણ જગતને હચમચાવી દેતા એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદામાં, ગાંધીનગરની સ્થાનિક અદાલતે ધોરણ 9ની વિદ્યાર્થીનીને લાફો મારવા બદલ એક મહિલા શિક્ષિકાને 3 વર્ષ અને 3 મહિનાની સખત કેદની સજા ફટકારી છે. લેસન પૂરું ન હોવાના સામાન્ય કારણોસર શિક્ષિકાએ મારેલા આ લાફાને કારણે માસૂમ વિદ્યાર્થીનીના કાનનો પડદો ફાટી ગયો હતો. અદાલતે આ કેસને ગંભીર ગણતા સજાની સાથે 50,000 રૂપિયાનો દંડ પણ ફટકાર્યો છે, જે રકમ ભોગ બનનાર વિદ્યાર્થીનીને વળતર પેટે ચૂકવવાનો આદેશ કરાયો છે.
શું હતો સમગ્ર મામલો? (The Case Overview)
આ ઘટના 1 જાન્યુઆરી, 2020ના રોજ ગાંધીનગરની એક ખાનગી શાળામાં બની હતી. પ્રાપ્ત વિગતો અનુસાર, વર્ગખંડમાં હોમવર્ક અધૂરું હોવાને કારણે ઉશ્કેરાયેલા શિક્ષિકાએ ધોરણ 9માં અભ્યાસ કરતી વિદ્યાર્થીનીને ડાબા કાન પર ત્રણ જોરદાર લાફા ઝીંકી દીધા હતા. આ હુમલો એટલો ગંભીર હતો કે વિદ્યાર્થીનીને કાનમાં અસહ્ય પીડા થવા લાગી હતી અને તબીબી તપાસમાં જાણવા મળ્યું હતું કે તેના કાનનો પડદો ફાટી ગયો છે.
આ બાબતે વિદ્યાર્થીનીના પિતાએ ગાંધીનગર સેક્ટર-21 પોલીસ સ્ટેશનમાં IPCની કલમો અને જુવેનાઈલ જસ્ટિસ એક્ટ (JJ Act) હેઠળ ગુનો દાખલ કરાવ્યો હતો. કેસની સુનાવણી દરમિયાન પ્રોસિક્યુશન પક્ષે 10 થી વધુ સાક્ષીઓની તપાસ કરી હતી અને તબીબી પુરાવા રજૂ કર્યા હતા.
કોર્ટની કડક ટિપ્પણી અને Verdict
સુનાવણી દરમિયાન બચાવ પક્ષના વકીલે એવી દલીલ કરી હતી કે શિક્ષિકા કેન્સરથી પીડિત છે અને ફરિયાદમાં વિલંબ થયો છે, તેથી તેમને દયા બતાવવી જોઈએ. જોકે, મેજિસ્ટ્રેટે આ દલીલોને ફગાવી દેતા નોંધ્યું હતું કે:
- શિક્ષિકાએ પોતાની સત્તાનો દુરુપયોગ કર્યો છે.
- એક સગીર બાળકીને ગંભીર શારીરિક ઈજા પહોંચાડવી એ અક્ષમ્ય અપરાધ છે.
- પીડિત વિદ્યાર્થીની હજુ પણ આ ઈજાની સારવાર હેઠળ છે, જે તેના ભવિષ્ય પર અસર કરી શકે છે.
કોર્ટે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું કે શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં શિસ્તના નામે શારીરિક હિંસા (Corporal Punishment) ને કોઈ સ્થાન નથી. આ ચુકાદાએ સમગ્ર રાજ્યના શિક્ષણ જગતમાં કડક સંદેશ વહેતો કર્યો છે.
ભારતીય કાયદા મુજબ, RTE એક્ટ અને જુવેનાઈલ જસ્ટિસ એક્ટ હેઠળ શાળાઓમાં બાળકોને શારીરિક કે માનસિક ત્રાસ આપવો ગુનો બને છે. શિક્ષણશાસ્ત્રીઓના મતે, આ ચુકાદો શિક્ષકો માટે એક લાલબત્તી સમાન છે. બાળ સુરક્ષા નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે “શિસ્તના નામે કરવામાં આવતી હિંસા બાળકના માનસપટલ પર કાયમી ડાઘ છોડી દે છે.”
નિષ્કર્ષ: ગાંધીનગર કોર્ટનો આ નિર્ણય માત્ર એક સજા નથી, પરંતુ બાળકોના અધિકારોના રક્ષણ માટેનો એક સીમાચિહ્નરૂપ ચુકાદો છે. ‘શિક્ષા’ અને ‘શિક્ષણ’ વચ્ચેનો ભેદ સમજવો હવે દરેક શૈક્ષણિક સંસ્થા માટે અનિવાર્ય બન્યો છે. આ કિસ્સો સાબિત કરે છે કે કાયદો દરેક નાગરિક, પછી તે સગીર બાળક કેમ ન હોય, તેના રક્ષણ માટે સક્ષમ છે. આશા રાખવામાં આવે છે કે આ ચુકાદા બાદ શાળાઓમાં ભયમુક્ત શિક્ષણનું વાતાવરણ વધુ સુદ્રઢ બનશે.
