અમદાવાદ એર ક્વોલિટી ઇન્ડેક્સ (Ahmedabad Air Quality Index): શહેરની હવામાં ઝેર ઓગળ્યું, ઈસનપુર અને થલતેજ સૌથી વધુ પ્રદૂષિત

અમદાવાદમાં શિયાળાની જમાવટની સાથે જ અમદાવાદ એર ક્વોલિટી ઇન્ડેક્સ (Ahmedabad Air Quality Index) સ્તર પણ ચિંતાજનક રીતે વધી રહ્યું છે. તાજેતરના આંકડા મુજબ શહેરના અનેક વિસ્તારોમાં હવાની ગુણવત્તા ‘ખૂબ જ ખરાબ’ શ્રેણીમાં પહોંચી ગઈ છે.

અમદાવાદ: ગુજરાતનું આર્થિક પાટનગર ગણાતું અમદાવાદ શહેર હાલમાં પ્રદૂષણના ધુમ્મસભર્યા આવરણ હેઠળ ઘેરાયેલું છે. રવિવાર અને સોમવારના સત્તાવાર આંકડાઓ મુજબ, અમદાવાદનો સરેરાશ Air Quality Index (AQI) 329 ને પાર કરી ગયો છે. ખાસ કરીને વહેલી સવારે અને મોડી સાંજે પ્રદૂષણના કણો હવામાં નીચલા સ્તરે સ્થિર થઈ જવાથી વિઝિબિલિટીમાં પણ ઘટાડો નોંધાયો છે.

વિસ્તાર મુજબ પ્રદૂષણની સ્થિતિ

શહેરના પૂર્વ અને પશ્ચિમ બંને ભાગોમાં હવાની ગુણવત્તા જોખમી સ્તરે પહોંચી છે. ઈસનપુર વિસ્તાર 363 AQI સાથે સૌથી વધુ પ્રદૂષિત રહ્યો છે, જ્યારે વિશાલપુર પણ 362 AQI સાથે તેની પાછળ છે. આ ઉપરાંત અન્ય વિસ્તારોની સ્થિતિ પણ ગંભીર છે:

શા માટે વધી રહ્યું છે પ્રદૂષણ?

નિષ્ણાતોના મતે, શિયાળામાં નીચું તાપમાન અને પવનની ઓછી ગતિને કારણે ‘ટેમ્પરેચર ઈન્વર્ઝન’ (Temperature Inversion) જેવી સ્થિતિ સર્જાય છે. આ પ્રક્રિયામાં જમીન નજીકની ઠંડી હવા અને તેમાં રહેલા ધૂળના રજકણો તથા વાહનોનો ધુમાડો ઉપર જઈ શકતા નથી અને વાતાવરણમાં એક સ્તર બનાવી દે છે. આ ઉપરાંત, શહેરમાં ચાલી રહેલા મેટ્રો રેલ અને અન્ય ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સને કારણે ઉડતી ડસ્ટ (Dust Pollution) પણ AQI વધવા માટે મુખ્ય જવાબદાર છે.

આરોગ્ય પર અસર અને તબીબી સલાહ

જ્યારે AQI 300થી ઉપર જાય છે, ત્યારે તેને ‘ખૂબ જ ખરાબ’ (Very Poor) શ્રેણીમાં ગણવામાં આવે છે. આરોગ્ય નિષ્ણાતો ચેતવણી આપી રહ્યા છે કે લાંબા સમય સુધી આવી હવામાં શ્વાસ લેવાથી શ્વસનતંત્રને લગતી બીમારીઓ, અસ્થમા, અને ફેફસાના રોગોમાં વધારો થઈ શકે છે.

• માસ્કનો ઉપયોગ: બહાર નીકળતી વખતે N95 માસ્ક પહેરવું હિતાવહ છે.
• વ્યાયામ: વહેલી સવારે જો પ્રદૂષણ વધુ હોય તો આઉટડોર એક્સરસાઇઝ કરવાનું ટાળવું જોઈએ.
• સુરક્ષા: વૃદ્ધો અને બાળકોએ ખાસ સાવચેતી રાખવી અને શક્ય હોય તો ઘરની અંદર જ રહેવું.

અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (AMC) અને ગુજરાત પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ (GPCB) દ્વારા પ્રદૂષણ નિયંત્રિત કરવા માટે પાણીના છંટકાવ અને બાંધકામ સ્થળો પર નિયમોના કડક અમલીકરણની સૂચના આપવામાં આવી છે, પરંતુ હજુ સુધી હવાની ગુણવત્તામાં કોઈ નોંધપાત્ર સુધારો જોવા મળ્યો નથી.