વોશિંગ્ટન/નવી દિલ્હી: અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ભારતને ફરી એકવાર સ્પષ્ટ ચેતવણી આપતા જણાવ્યું છે કે જો ભારત રશિયા પાસેથી ક્રૂડ ઓઈલની ખરીદીમાં ઘટાડો નહીં કરે, તો વોશિંગ્ટન ભારતીય ચીજવસ્તુઓ પર ‘હાઈ ટેરિફ’ (High Tariffs) એટલે કે ઉંચા આયાત શુલ્ક લાદવામાં જરાય વિલંબ નહીં કરે. એરફોર્સ વન પર પત્રકારો સાથેની વાતચીતમાં ટ્રમ્પે દાવો કર્યો હતો કે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી જાણે છે કે તેઓ ભારતની રશિયા પ્રત્યેની તેલ નીતિથી નારાજ છે અને મને ‘ખુશ’ રાખવા માટે ભારત આ ખરીદી ઘટાડી રહ્યું છે.
High Tariffs અને દ્વિપક્ષીય વેપાર પર સંકટ
ટ્રમ્પના તાજેતરના નિવેદનથી ભારત-અમેરિકા વચ્ચે ચાલી રહેલી વેપાર મંત્રણામાં નવી મુશ્કેલીઓ સર્જાય તેવા સંકેતો મળી રહ્યા છે. ટ્રમ્પે કહ્યું હતું કે, “વડાપ્રધાન મોદી એક સારા વ્યક્તિ છે, પરંતુ તેઓ જાણતા હતા કે હું નારાજ છું. મને ખુશ રાખવો તેમના માટે મહત્વપૂર્ણ હતું.” આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે અમેરિકા પહેલેથી જ રશિયન ઓઈલ ખરીદવા બદલ ભારતીય નિકાસ પર 50% સુધીના પેનલ્ટી ટેરિફ લાદી ચુક્યું છે. રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ વચ્ચે ભારત રશિયા પાસેથી સસ્તું તેલ ખરીદીને મોસ્કોની યુદ્ધની તિજોરી ભરી રહ્યું હોવાનો આરોપ વોશિંગ્ટન દ્વારા વારંવાર લગાવવામાં આવે છે.
સેનેટર લિન્ડસે ગ્રેહામનો દાવો અને નવું બિલ
સેનેટર ગ્રેહામ અને High Tariffs બિલ
આ તકે ટ્રમ્પની સાથે રહેલા વરિષ્ઠ રિપબ્લિકન સેનેટર લિન્ડસે ગ્રેહામે ઘટસ્ફોટ કર્યો હતો કે વોશિંગ્ટનમાં ભારતીય રાજદૂત વિનય ક્વાત્રાએ ગયા મહિને તેમની સાથે મુલાકાત કરી હતી. ગ્રેહામના જણાવ્યા મુજબ, ભારતીય રાજદૂતે વિનંતી કરી હતી કે ભારત રશિયા પાસેથી ઓઈલની ખરીદીમાં સતત ઘટાડો કરી રહ્યું છે, તેથી ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર ભારત પરના 25% વધારાના ટેરિફમાં રાહત આપે. ગ્રેહામ હાલમાં ‘સેન્ક્શનિંગ રશિયા એક્ટ ઓફ 2025’ ના પ્રણેતા છે, જે અંતર્ગત રશિયા સાથે વેપાર કરતા દેશો પર 500% સુધીના આયાત શુલ્ક લાદવાની જોગવાઈ છે.
ભારતની રણનીતિ
બીજી તરફ, ભારત પોતાની ઉર્જા સુરક્ષા સાથે કોઈ બાંધછોડ કરવા તૈયાર નથી. જોકે, અમેરિકા સાથેના વ્યાપારી સંબંધો જાળવવા માટે ભારતે એક મહત્વનો નિર્ણય લીધો છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ભારત સરકારે તેની ઓઈલ રિફાઈનરીઓને રશિયા અને અમેરિકા પાસેથી થતી સાપ્તાહિક તેલ ખરીદીનો ડેટા સબમિટ કરવા આદેશ આપ્યો છે. આ પગલાનો હેતુ અમેરિકા સાથેની મંત્રણા દરમિયાન સચોટ અને પ્રમાણિત આંકડા રજૂ કરવાનો છે જેથી ‘સેકન્ડરી સોર્સ’ ના આધારે થતી ગેરસમજ દૂર કરી શકાય.
ડિસેમ્બર 2025ના ડેટા મુજબ, ભારતની રશિયન ઓઈલની આયાત ઘટીને 12 લાખ બેરલ પ્રતિ દિવસ થઈ ગઈ છે, જે છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં સૌથી ઓછી છે. 2026ની શરૂઆતમાં આ આંકડો 10 લાખથી નીચે જવાની શક્યતા છે.
નિષ્કર્ષ: નિષ્ણાતો માને છે કે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ‘ટેરિફ’ ને એક હથિયાર તરીકે વાપરીને ભારતને રશિયાથી દૂર કરવા માંગે છે. જોકે, ભારતનું વિદેશ મંત્રાલય હંમેશા કહેતું આવ્યું છે કે ભારતની તેલ ખરીદી તેના રાષ્ટ્રીય હિતો અને જનતાને સસ્તું ઈંધણ પૂરું પાડવાના ઉદ્દેશ્યથી પ્રેરિત છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે આગામી દિવસોમાં અમેરિકી સુપ્રીમ કોર્ટ ટ્રમ્પના ટેરિફ લાદવાના વિશેષ અધિકારો પર શું ચુકાદો આપે છે અને પીએમ મોદી આ દબાણ વચ્ચે કેવી રીતે સંતુલન જાળવે છે.
આ પણ વાંચો : ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના સખ્ત વિઝા નિયમોથી ભારતીય પ્રવાસીઓમાં ડરનો માહૌલ
